رشته ی علمی: پزشکی

علی بن ابی الحزم قدسی مشهور به ابن نفیس ، در اولین دهه ی قرن ششم ه. ق در دمشق به دنیا آمد . خانواده او از ده قرش ، در ماوراءالنهّر بود و از این رو لقب او قرشی است . او طب را در دمشق ، در بیمارستان نوری آموخت . معلم مشهورش ، مهذّب – الدین دخور ، پزشک بزرگ سوریه و مصر بود . ابن نفیس پس از تکمیل مطالعاتش به قاهره رفت و مشغول حرفه ی پزشکی شد . او اولین فردی بود ، که بیمارستان ناصری رفت . پس از آن ، هنگامی که بیمارستان منصوری توسط سلطان مملوک منصو قلان تأسیس شد ، به عنوان سر پزشک آن جا منصوب شد و تا سال 686 ه ق ؛ یعنی تا زمان مرگش ، آن مقام را به عهده داشت و کتاب ها و دارایی اش را به عنوان امانت ، به بیمارستان منصوری هدیه کرد .

ابن نفیس علاوه بر طب ، معلم برجسته حقوق در جامع مسروریّه ، در قاهره بود و در سیره ، حدیث ، فلسفه ، منطق ، دستور زبان و علم بدیع ماهر بود . ابن نفیس رساله ای در زمینه ی سیره ی پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلم ) ، تفسیری بر (( الهدایة )) ابن سینا در منطق و افسانه فلسفی (( فضل بن ناطق )) را در قیاس با (( حیّ بن یقظان )) ابن طفیل نوشت . ابن نفیس کتاب (( الشّامل فی الطّب )) را در سی سالگی نوشت ، که شامل تکنیک های جراحی است و شخصیت او را به عنوان یک جرّاح ماهر آشکار می سازد . در این کتاب هم چنین ، رابطه ی بین بیماران ، جرّاح و پرستاران توضیح داده شده است . کتاب (( المهذّب فی الطّب )) زمینه چشم پزشکی و (( المختار من الأغذیه )) در زمینه رژیم غذایی از آثار وی بود .

 پس در ثبت تجربه ها ، نظرها و قیاس هایش بیش از کاربرد منابع شهرت داشت . خود را با این کلمه ها توضیح می دهد : (( در تعیین استفاده ی هر عضو ، ما در بررسی های دقیق تأیید شده و تحقیق صریح ، متکی هستیم و این که عقاید و عقاید پیشینیان یا مخالف آن است را در نظر نمی گیریم )).

ابن نفیس در زمینه ی (( القانون ))، کتاب بزرگ ابن سینا ، دو اثر نوشت ، کتاب ((موجز )) که خلاصه آن بود و کتاب (( شرح تشریح القانون )) که تفسیری بر آناتومی در 20 جلد بود . در تفسیرش ، برای اولین بار مفهوم روشنی از گردش خون نمایش داد ( خیلی قبل از آن که ویلیام هاروی ، در سال 1659 میلادی این کار دهد ) ، ولی این کشف بزرگ ابن نفیس ، به متن تفسیر او محدود شد ، تا این که 1924 میلادی دکتر محی الدین طّطاوی آن را دوباره کشف کرد .

ابن نفیس هم چنین ، توضیح آناتومی و فیزیو لوژی عمومی اش را مستقلاً و بدون هیچ مستقیمی با (( القانون )) ابن سینا ارائه کرد . وی از راه مطالعه ، تجربه و مشاهده ی نتیجه گرفت ، خون غلیظی که از جگر می آید ، در سیاهرگ بزرگ تصفیه می شود و از طریق سرخرگ ریوی ضربان دار ، به ریه ها می رود ، ولی مطمئناً با عمل ریوی و سرخرگ ریوی حمایت می شود . او در کتابش با استناد به مشاهداتش و تحلیل ریه ی خود را اثبات کرده و نظرات جالینوس و بعضی دیگر از دانشمندانی که مسأله نظری داشته اند را رد می کند .